Każde okno sprzedawane na terenie Unii Europejskiej musi posiadać deklarację właściwości użytkowych (DoP) zawierającą między innymi współczynniki przenikalności cieplnej. Dla inwestora najważniejsze są dwa oznaczenia: Uw (ang. U-value of window) opisujący całe okno oraz Ug (U-value of glazing) dotyczący wyłącznie szyby. Zrozumienie różnicy między nimi jest kluczowe przy porównywaniu ofert różnych producentów.
Jednostka obu współczynników to W/(m²K). Im niższa wartość, tym lepiej okno izoluje termicznie i tym mniej energii ucieka przez przegrody budowlane.
Co oznacza Uw?
Uw to wypadkowy współczynnik przenikalności cieplnej całego okna, obliczany zgodnie z normą EN ISO 10077-1. Uwzględnia trzy składowe: właściwości termiczne szyby (Ug), właściwości termiczne ramy (Uf) i efekt mostka cieplnego na krawędzi szkła (Ψ, współczynnik liniowy), pomnożone przez odpowiednie pola powierzchni i długości.
W uproszczeniu: okno może mieć bardzo dobrą szybę (Ug = 0,5 W/m²K), ale słabo izolującą ramę (Uf = 1,6 W/m²K) – i wówczas wypadkowe Uw może wynosić np. 1,1 W/m²K. Odwrotna sytuacja też jest możliwa. Dlatego porównywanie okien wyłącznie po Ug jest błędem.
Co oznacza Ug?
Ug dotyczy wyłącznie pakietu szybowego. Standardowe okno z podwójną szybą wypełnioną argonem osiąga Ug na poziomie 1,0–1,1 W/(m²K). Pakiety trójszybowe z powłoką niskoemisyjną i wypełnieniem kryptonem mogą osiągać Ug = 0,5 lub nawet 0,4 W/(m²K).
Poprawa Ug jest łatwa do uzyskania przez dobór lepszego pakietu szybowego – i producenci często eksponują właśnie tę wartość w materiałach marketingowych. Tymczasem rama okna (szczególnie drewniana, bez przekładki termicznej) może stać się istotnym mostkiem cieplnym.
Wymagania polskich przepisów budowlanych
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (WT), reguluje minimalne wymagania termiczne. Od 2021 roku obowiązują następujące wartości graniczne dla okien w budynkach mieszkalnych:
| Rodzaj przegrody | Uw max [W/(m²K)] | Obowiązuje od |
|---|---|---|
| Okna, drzwi balkonowe i powierzchnie przezroczyste | 0,9 | 1 stycznia 2021 |
| Okna dachowe | 1,1 | 1 stycznia 2021 |
| Drzwi zewnętrzne (w tym garażowe) | 1,3 | 1 stycznia 2021 |
Budynki pasywne i energooszczędne wymagają okien z Uw ≤ 0,8 W/(m²K), a niekiedy nawet ≤ 0,7 W/(m²K) – w zależności od projektu i strefy klimatycznej.
Drewno a izolacyjność ramy
Drewno jest naturalnym materiałem izolacyjnym: przewodność cieplna sosny wynosi około 0,13 W/(m·K), dębu – 0,21 W/(m·K). Dla porównania aluminium osiąga wartość ok. 160 W/(m·K). Oznacza to, że drewniana rama okienna jest pod względem izolacyjności wielokrotnie lepsza niż aluminiowa (bez przekładki termicznej).
Typowe wartości Uf dla różnych gatunków drewna przy profilu 68 mm wynoszą:
| Gatunek | Uf przybliżone [W/(m²K)] | Uwagi |
|---|---|---|
| Sosna (68 mm) | 1,3–1,5 | Najczęściej stosowany profil w Polsce |
| Sosna (78 mm) | 1,1–1,3 | Głębsza zabudowa, lepsza izolacja |
| Dąb (68 mm) | 1,5–1,7 | Gęstsze drewno, wyższa przewodność |
| Meranti (68 mm) | 1,3–1,5 | Zbliżony do sosny |
Jak porównywać oferty?
Porównując okna różnych producentów, zawsze żądaj podania Uw dla konkretnych wymiarów okna, które zamierzasz zastosować. Wartość Uw zmienia się w zależności od formatu – małe okna mają wyższe Uw niż duże, bo udział ramy (mniej izolującej niż szybę) jest większy.
- Zawsze pytaj o wartości Uw dla formatu 1230 × 1480 mm (normatywny wymiar referencyjny wg EN ISO 10077).
- Proś o deklarację właściwości użytkowych (DoP) z numerem normy i danymi akredytowanego laboratorium.
- Sprawdź, czy w dokumentacji podano Ug dla konkretnego pakietu szybowego, a nie ogólne „do 0,6".
- Upewnij się, że podany Uw uwzględnia mostek termiczny na krawędzi szyby (ramka dystansowa).
Wpływ szczelności powietrznej
Oprócz przenikalności cieplnej materiałów, na straty energii wpływa nieszczelność okna. Klasa przepuszczalności powietrza wg EN 12207 (skala 1–4) informuje, jak szczelne jest okno przy zadanym ciśnieniu. Drewniane okna ze starannie wyregulowanymi uszczelkami osiągają klasy 3 i 4 bez problemu – pod warunkiem regularnej kontroli i wymiany uszczelek co 10–15 lat.
Źródło zewnętrzne: Tekst rozporządzenia WT dostępny w Dzienniku Ustaw: isap.sejm.gov.pl. Norma EN ISO 10077-1 dostępna przez PKN: pkn.pl.